Gaeilge
Cultúr agus Oidhreacht na Gaeilge
Is acmhainní láidre iad cultúr agus oidhreacht na Gaeilge i gColáiste Iognáid. Is í an aidhm atá againn iad seo a chaomhnú agus a neartú i saol na scoile. Eascraíonn an traidisiún láidir seo i stair an choláiste. Sa bhliain 1926 b’éigean don scoil dúnadh de bharr easpa maoiniú agus titim i líon na scoláirí. Sa bhliain 1929 rinne na hÍosánaigh cinneadh an scoil a athoscailt mar Choláiste Iognáid le béim faoi leith ar an nGaeilge agus ar an gcultúr.
Athosclaíodh an scoil le 76 scoláire ar an rolla. Bhí éileamh ar oideachas trí mheán na Gaeilge ag an am agus d’éirigh thar barr leis an gcinneadh seo. Faoi 1932 bhí an teagasc go hiomlán trí mheán na Gaeilge. Leantar le cur chun cinn na Gaeilge agus an chultúir ó shin i leith i gColáiste Iognáid. Tugann an scoil deis do na scoláirí iad féin a chur chun cinn i dteanga agus i gcultúr na Gaeilge. Is féidir cur le cumas labhartha agus scríofa na Gaeilge chomh maith le heolas agus blaiseadh a fháil ar chultúr na Gaeilge. Tá sraith Gaeilge i ngach bliain sóisearach sa choláiste agus is trí mheán na Gaeilge a mhúintear iad.
Is buntáiste mór go bhfuil líofacht láidir Gaeilge i measc na foirne agus ní haon iontas an Ghaeilge a chloisteáil go rialta i measc phobal na scoile. Léirítear láidreacht an chultúir agus na teanga in imeachtaí na scoile. Déantar chuile iarracht an Ghaeilge agus an cultúr a spreagadh in imeachtaí na scoile. Glacann na scoláirí páirt i réimse leathan imeachtaí m.sh. díospóireachtaí, feiseanna ceoil, drámaí, ceolchoirmeacha, ceol agus damhsaí Gaelacha agus cluichí Gaelacha. Is páirt lárnach í an traidisiún Gaelach agus tugtar aire faoi leith don ealaín thraidisiúnta seo in imeachtaí na scoile. Mar aon leis seo, múintear rincí Gaelacha sa ceathrú bliain mar chuid de chlár na hidirbhliana.
Eagraíonn an scoil raon leathan imeachtaí le linn sheachtain na Gaeilge ina n-éiríonn linn deis a thabhairt do na scoláirí agus don fhoireann ceiliúradh a dhéanamh ar ár dteanga agus ar ár dtraidisiún. Cuirtear eolas ar fáil do scoláirí ar mian leo freastal ar chúrsaí Gaeilge sa Ghaeltacht nó cúrsaí sa chathair. Ó thráth go chéile cuirtear scoláireachtaí Gaeilge ar fáil i gcomhpháirtíocht le Coláistí Gaeilge a bheadh sásta an tairiscint sin a dhéanamh. Nochtann na rudaí seo ar fad dearcadh dearfach i leith na Gaeilge agus cuirtear íomhá chomhaimseartha na teanga ar fáil do na scoláirí agus don fhoireann trí nasc a chothú idir teanga agus cultúr sa rang in imeachtaí na scoile.
Feidhmíonn an scoil mar thaca agus mar fhoinse threorach don Ghaeilge agus don chultúr. Is í aidhm na scoile an Ghaeilge agus an cultúr a chur chun cinn agus a fhorbairt i saol na scoile. Is léir go bhfuil an Ghaeilge sofheicthe i saol na scoile agus go dtacaítear leis an gcultúr Gaelach. Is tuar dóchais é seo dúinn san am atá romhainn agus deis a thabhairt do phobal na scoile an Ghaeilge agus cultúr na Gaeilge, ar cuireadh tús leis i 1929, a chaomhnú i gColáiste Iognáid.
